Her gece yedek alındığını gösteren bir bildirim geliyor. Fakat bir çalışan önemli bir klasörü sildiğinde dosyanın nereden, kim tarafından ve ne kadar sürede geri getirileceği bilinmiyor. Böyle bir durumda yedek dosyası bulunabilir, ancak işletmenin geri dönüş süreci hazır değildir.
Yedekleme verinin kopyasını oluşturur. Geri yükleme ise bu kopyanın kullanılabilir bir iş ortamına dönmesini sağlar. İki aşamayı birlikte planlamak, veri kaybı veya kesinti anında hangi adımların izleneceğini netleştirir.
Yalnızca klasör isimlerinden oluşan bir liste hazırlamayın. Sipariş kabulü, stok görüntüleme veya teklif hazırlama gibi kritik işleri belirleyin. Her işin hangi uygulama, veri tabanı, dosya ve erişim bilgilerine bağlı olduğunu not edin.
Örneğin müşteri dosyalarını geri getirmek, teklif uygulaması çalışmıyorsa yeterli olmayabilir. Uygulama geri kurulsa bile gerekli erişim veya yapılandırma eksikse süreç devam edemez. Bu bağımlılıklar, test kapsamını belirlemenize yardımcı olur.
Ne kadar geçmiş veriyi kaybetmeyi tolere edebileceğiniz ile ne kadar süre çalışamayabileceğiniz farklı sorulardır. Teknik ekipler bunları sırasıyla RPO ve RTO hedefleriyle ele alır. İşletme olarak önce kabul edilebilir etkiyi tanımlayın; uygun çözümü teknik ekiple birlikte belirleyin. Yeni Zelanda NCSC yedekleme ve test rehberi
Örnek bir değerlendirmede bir arşiv klasörüyle aktif sipariş sistemi aynı öncelikte olmayabilir. Bu örnekte belirleyici olan veri miktarı değil, kayıp veya kesintinin iş üzerindeki etkisidir. Her sistem için aynı yedekleme takvimini otomatik olarak uygun saymayın.
İlk test için teknik ekibinizle, üretim ortamını etkilemeyecek ayrı bir konum seçin. Aşağıdaki kontrol listesini örnek olarak kullanabilirsiniz:
Test dosyasının oluşması tek başına başarı sayılmamalıdır. Doğru sürümün gelmesi, verinin kullanılabilmesi ve gerekli yetkilerle erişilebilmesi de doğrulanmalıdır.
Bir dosyanın kurtarılması ile uygulama ve veri tabanının birlikte ayağa kaldırılması farklı testlerdir. İngiltere NCSC’nin küçük işletme rehberi, yedeklerin gerçekten geri getirilebildiğinin denenmesini önerir. Kapsamı ve test sıklığını işletmenizin kritik işlerine göre planlayın. NCSC küçük işletme güvenlik rehberi
Bulut uygulamalarında da sağlayıcının saklama ve kurtarma kapsamını öğrenin. Silinen kayıt, hesap kapanması ve hizmet kesintisi gibi senaryolar için koşullar farklı olabilir. Sözleşmenizde hangi verilerin, kim tarafından geri getirilebildiği açık olsun.
Bir dosyanın birden fazla cihazda görünmesi, işletmenin bütün kurtarma ihtiyaçlarının karşılandığı anlamına gelmez. Eşitleme, arşivleme, sürüm geçmişi ve yedekleme hizmetleri farklı kapsamlarla sunulabilir. Hangi olaydan sonra hangi tarihe dönebileceğinizi, kullandığınız hizmetin koşullarından öğrenin. Aracın adına bakarak her silinmiş verinin geri geleceğini varsaymayın.
Örneğin ortak klasörde yanlışlıkla yapılan bir değişikliğin bütün kullanıcılara yansıması normal çalışma biçiminin parçası olabilir. İşletmenin ihtiyacı ise değişiklik öncesindeki doğru sürümü bulmak olabilir. Bu durumda saklanan sürümler, süre sınırları ve geri yükleme yetkileri değerlendirilmelidir. Farklı araçlarda bu olanaklar değişebileceğinden kendi ortamınızda deneme yapın.
Arşiv açısından ihtiyaç daha farklı olabilir: Belirli kayıtların uzun süre korunması ve gerektiğinde bulunması istenir. Günlük işi hızla geri açma hedefiyle uzun süreli saklama hedefini aynı çözümün otomatik karşılayacağını düşünmeyin. Veri türleri ve iş beklentileri ayrı yazıldığında hangi boşluğun bulunduğu daha kolay anlaşılır.
Varsayımsal olarak işletmenizin sabah açıldığında sipariş sistemine erişemediğini düşünelim. Önce hangi işlerin durduğunu belirleyin: Yeni sipariş kabulü, depo hazırlığı, kargo çıkışı veya müşteri bilgilendirmesi mi? Geri dönüş önceliğini yalnızca uygulama adına göre değil, durduğunda yarattığı etkiye göre verin.
Bir önceki akşamdan yedek bulunması, sabah oluşturulan kayıtların nasıl ele alınacağı sorusunu doğurabilir. Bu kayıtlar başka sistemlerden doğrulanabilir mi, yeniden girilmesi gerekiyorsa kim yapacak? İşletme ile teknik ekip, teknik kurtarma kadar eksik işlemlerin uzlaştırılmasını da konuşmalıdır. Sistemin açılması, kayıtların bütünüyle tutarlı olduğu anlamına gelmeyebilir.
Bu örnekten bir çalışma listesi çıkarabilirsiniz: Kullanılacak yedek, gerekli bağımlılıklar, iş biriminin doğrulayacağı kayıtlar, müşteriye verilecek bilgi ve yeniden işleme alınacak işlemler. Liste kurumunuza göre değişir; maç olay anında ilk kez düşünmek zorunda kalacağınız soruları önceden görmek olmalıdır.
Yedekten dönen veriler, üretimdeki bilgiler kadar hassas olabilir. Geri yükleme denemesi için açılan geçici ortamın kimler tarafından erişilebildiğini ve test bittikten sonra nasıl yönetileceğini teknik ekibinizle belirleyin. Deneme yapmak, müşteri veya çalışan bilgilerinin herkese açılmasını gerektirmez.
Bir uygulama test ortamında açıldığında otomatik bildirim veya dış sistem bağlantısı çalıştırıyor olabilir. Bu tür bağlantıların deneme sırasında gerçek işlem oluşturmaması için uzman kontrolü gerekir. Örneğin eski siparişlerin tekrar bildirim göndermesi veya entegrasyona aktarılması istenmeyebilir. Geri dönüş testi, yalnızca dosyaları kopyalamak olarak planlanmamalıdır.
İş biriminden katılan kişinin görevi de belli olsun. Teknik ekip uygulamayı açabilir; fakat belirli raporun doğru görünmesi veya iş akışının tamamlanması işletme tarafından doğrulanabilir. Teknik ve iş doğrulamasını bir araya getirmek, testin gerçek amacına ulaşmasını sağlar.
“Yedek alınıyor mu?” sorusunun ardından kapsamı sorun. Hangi veri ve yapılandırmalar dahil, kaç sürüm tutuluyor, geri yüklemeyi kim başlatabiliyor? Tek bir kayıt ile bütün sistem için süreç farklı mı? Destek talebinin hangi kanaldan açılacağını ve kimin yetkili olduğunu öğrenin.
Olası ek ücretleri, müdahale saatlerini ve erişim koşullarını da yazılı hale getirin. Sağlayıcının genel hizmet açıklamasını, işletmenizin belirlediği geri dönüş hedefiyle karşılaştırın. Bir hizmette yedek bulunması, sizin kabul edebileceğiniz süre içinde geri dönüş sözü verildiği anlamına gelmeyebilir. Beklentiyle kapsam arasındaki farklar yayın veya kullanım başlamadan ele alınmalıdır.
İlişki sona erdiğinde yedeklere ve dışa aktarılan verilere ne olacağını da sorun. Veriyi almak ile yeni ortamda çalıştırabilmek farklı ihtiyaçlardır. Kullanılabilir biçim, gerekli uygulama bilgisi ve teknik destek koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Öneri olarak test tutanağında senaryo, başlangıç zamanı, tamamlanma zamanı, kullanılan sürüm ve doğrulayan kişiler bulunsun. Beklenenden uzun süren her adımın sebebini yazın. Erişim bilgisi bulunamadığı için geçen süreyle veri aktarımı için geçen süre farklı iyileştirmeler gerektirir.
Testte eksik bulunan bir belgeye sorumlu ve tamamlanma tarihi atayın. Sonraki denemede yalnızca aynı adımları tekrar etmek yerine yapılan düzeltmenin işe yarayıp yaramadığını kontrol edin. Böylece geri yükleme çalışması, yapıldı diye işaretlenen bir etkinlik olmaktan çıkar ve işletmenin kesintiye hazırlığını geliştiren bir sürece dönüşür.
Bulunan sorunu yalnızca not etmekle kalmayın; düzeltildikten sonra yeniden deneyin. Yeni uygulama, yeni veri türü veya önemli yapılandırma değişikliği olduğunda planı gözden geçirin. İyi bir yedekleme düzeninin işletmeye verdiği güven, bildirim ekranından çok doğrulanmış geri dönüş deneyimine dayanır.